Gwara przestępcza

Gwara przestępcza jest najbardziej oryginalną ze znanych gwar środowiskowych. Język jest bardzo żywy w orientacji poziomej – wprowadza się mało słów nowych, za to używa się słów wprowadzonych już do gwary w wielu znaczeniach. Wynika to z faktu, że w momencie, kiedy znaczenie jakiegoś słowa wychodzi na jaw, natychmiast używa się w jego miejscu słowa innego, zaś to poprzednie nabiera znaczenia nowego tak, aby nie można było znów dociec prawdziwego sensu słów. Dodatkowo, gwara przestępcza jest tak żywa, że trudno jest określić zasób używanego w danym momencie słownictwa – każda grupa przestępcza, w wyróżnieniem na przykład kieszonkowców, złodziei ulicznych, włamywaczy czy grup mafijnych ma inny repertuar słów, które w tym samym czasie mogą mieć zupełnie diametralne znaczenia, związane z wykonywaną przez danego przestępcę czynnością karalną. Powstał między innym słownik Stępnia opisujący słownictwo przestępcze, przy czym już teraz można stwierdzić, że większość tych słów nabrała nowego znaczenia przynajmniej kilkakrotnie.